 Wentylacja pomieszczeń mieszkalnych
Wentylacja w budynkach mieszkalnych. Od czasu, gdy z myślą o oszczędzaniu energii zmieniły się technologie budowlane, uwaga projektantów i budowniczych skupia się na metodach zatrzymania ciepła w budynkach. Pojawiły się szczelne okna i drzwi, likwiduje się wszelkie drogi niekontrolowanego przedostawania się powietrza przez obudowę budynku. W ścianach wbudowuje się coraz grubsze warstwy izolacji i zabezpiecza się je przed przewiewaniem oraz przed parą wodną opuszczającą budynek.
Domy są więc o wiele szczelniejsze niż dawniej, a w efekcie wzrasta stężenie substancji zanieczyszczających powietrze w budynkach. Powietrze w pomieszczeniach zawiera zwykle większe stężenie substancji zanieczyszczających niż powietrze na zewnątrz. Według badań amerykańskiej Agencji ochrony środowiska (EPA) stężenie substancji zanieczyszczających powietrze wewnątrz budynków jest od 2 do 5 razy większe niż powietrza zewnętrznego.
Warto więc wiedzieć, w jaki sposób można to zanieczyszczenie zmniejszać. Z pewnością najważniejsze jest zlikwidowanie źródeł zanieczyszczeń. Jednak nie mniej istotne jest właściwe wentylowanie pomieszczeń, dzięki czemu będziemy mogli oddychać zdrowszym powietrzem.
Według amerykańskich statystyk ludzie spędzają 90% swego czasu w budynkach, z czego około 65% w domu. Co najgorsze, najbardziej wrażliwi na zanieczyszczenia powietrza są ci, którzy przebywają w domu najwięcej : dzieci, kobiety ciężarne, osoby starsze i chorzy.
Na co dzień jesteśmy narażeni w budynkach na kurz, pyłki roślin, zarodniki grzybów i pleśni, zanieczyszczenia chemiczne wydzielane przez materiały budowlane i wyposażenie wnętrz, ludzie oddychając wydzielają dwutlenek węgla, codzienne czynności domowe - pranie, gotowanie, kąpiele - są źródłem dużej ilości wilgoci w postaci pary wodnej. Wszystkie te zanieczyszczenia trzeba usuwać.
Trudno jednoznacznie określić, które z substancji zanieczyszczających powietrze powodują jedynie dyskomfort mieszkańców, a które mogą wywołać choroby. Trzeba pamiętać, że wielu z nich nie wyczuwamy naszymi zmysłami, na przykład węchem. Objawy ich szkodliwego działania na organizm mogą być mylące, a niektóre spowodowane nimi choroby mogą się ujawnić po wielu latach.
Jakość powietrza wewnętrznego w szczególny sposób wpływa na chorych na astmę. Z badań opublikowanych przez American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine wynika, że można by uniknąć 65% przypadków astmy wśród dzieci w wieku szkolnym poprzez kontrolę ich narażenia na dym tytoniowy oraz na alergeny obecne w powietrzu w budynkach. Kontrolując zanieczyszczenia biologiczne w powietrzu (cząstki kurzu i alergeny pochodzenia zwierzęcego) przypadki astmy można by zredukować o 55-60%.
Równie ważna jest jakość powietrza w miejscu pracy. I to nie tylko w zakładach przemysłowych, gdzie są emitowane duże ilości zanieczyszczeń. Od lat mówi się o syndromie chorych budynków. Użytkownicy wielu z nich uskarżają się na bóle głowy, podrażnienia oczu, nosa i gardła, trudności z koncentracją, zmęczenie. Co ciekawe większość objawów ustępuje po opuszczeniu budynku. Powody są złożone, ale jednym z nich jest niewłaściwie działająca wentylacja.
Zanieczyszczenia biologiczneZanieczyszczenia biologiczne są lub były żywymi organizmami. Mogą one niekorzystnie wpływać na jakość powietrza w pomieszczeniach. Niektóre z nich mogą także niszczyć konstrukcję budynku lub użyte w nim materiały wykończeniowe. Mogą być przenoszone przez powietrze i bardzo często są niewidoczne. Zazwyczaj zanieczyszczenia biologiczne zawierają bakterie, pleśnie i ich zarodniki, wirusy, drobiny kurzu, pyłki kwiatowe. Źródeł tych zanieczyszczeń jest wiele.
Biologiczny wzrost zanieczyszczeń jest możliwy, gdy są zapewnione odpowiednie warunki - pożywka i wilgoć. Takie warunki występują w naszych domach w wielu miejscach: łazienkach, wilgotnych lub zalewanych przez wodę piwnicach, w urządzeniach zawierających wodę (nawilżaczach, klimatyzatorach), wykładzinach podłogowych i dywanach, meblach. Pleśnie mogą się zadomowić w zanieczyszczonych przewodach wentylacyjnych, a stąd mogą się rozprzestrzenić po całym domu.
Skutki zdrowotne:
- Reakcje alergiczne włącznie z astmą. Organizm może reagować natychmiast po zetknięciu z zanieczyszczeniami lub dopiero po wielokrotnym kontakcie.
- Infekcje, takie jak grypa, odra, gruĄlica - są one przenoszone przez powietrze
- Uszkodzenia wątroby, układu nerwowego, trawiennego, systemu immunologicznego. Powodem są toksyny wydzielane przez niektóre pleśnie.
- Kichanie, kaszel, płytki oddech, zawroty głowy, gorączka, kłopoty trawienne to objawy kontaktu z zanieczyszczeniami biologicznymi obecnymi w powietrzu.Szczególnie narażeni są ludzie starsi, dzieci, alergicy, osoby z kłopotami w oddychaniu.
Jak ograniczyć ilość zanieczyszczeń:
- Zainstalować i używać wentylatory wyciągowe usuwające powietrze z łazienek i kuchni, o ile jest taka możliwość
- Połączyć suszarki do prania z systemem wentylacji wywiewnej
- Utrzymywać wilgotność względną 30-50%
- Osuszyć wilgotne powierzchnie w mieszkaniu i usunąć przyczyny zawilgoceń
- Regularnie czyścić kanały wentylacjne
- Konserwować i czyścić urządzenia mające kontakt z wodą
- Regularnie czyścić przewody i wymieniać filtry w systemach ogrzewania i chłodzenia powietrznego
- Wentylować strychy i przestrzeń podpodłogową, a by nie dopuścić do zawilgocenia konstrukcji budynku
Widoczne skutki złej wentylacji to:
- grzyb i pleśń na nadprożach, ościeżach okiennych, pod parapetem, w narożach pokoi, za meblami
- zaparowane szyby w oknach
- skroplona para wodna na chłodnych powierzchniach ścian i przedmiotach
- nawiew powietrza przez kratki wywiewne w kuchni lub łazience
- pęcznienie drewnianych mebli i podłóg
Niewidoczne skutki złej wentylacji to:
- złe samopoczucie-bóle i zawroty głowy, zmęczenie, podrażnienia błony śluzowej nosa, podrażnienia gardła, podrażnienia skóry, uczulenia, alergie
- niszczenie konstrukcji budynku-wnikanie wilgoci do ścian i stopniowa ich destrukcja
Konsekwencją złej wentylacji i oddychania zanieczyszczonym powietrzem może być astma lub inne choroby dróg oddechowych, a nawet nowotwory.
Niesprawnie działająca wentylacja w pomieszczeniach z gazowymi urządzeniami grzewczymi może doprowadzić do wydzielania się tlenku węgla. Zatrucie tlenkiem węgla może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne, może być śmiertelne.
Tlenek węgla jest bezwonnym, bezbarwnym gazem utrudniającym dotlenianie krwi.
Skąd się bierze tlenek węgla.Tlenek węgla (CO) powstaje w wyniku niepełnego spalania paliw węglopochodnych - węgla, drewna, węgla drzewnego, gazu, oleju opałowego. Może być emitowany przez lampy i piecyki naftowe i gazowe, kotły na paliwa stałe i gaz, kominki, podgrzewacze wody, silniki spalinowe (na przykład przez samochód w garażu). Znajduje się także w dymie papierosowym.
Tlenek węgla może się wydzielać na skutek nieprawidłowego działania urządzeń - złego zainstalowania, uszkodzenie lub niewłaściwej eksploatacji.
Powodem pojawienia się tlenku węgla w pomieszczeniu może być niewłaściwie działająca wentylacja oraz niedrożne kanały spalinowe.
Skutki zdrowotne. Tlenek węgla zaburza dystrybucję tlenu dostarczanego do całego organizmu przez krew. W zależności od wdychanej dawki gaz może zaburzyć koordynację ruchów, pogorszyć jakość naczyń krwionośnych, wywołać zmęczenie lub omdlenie, bóle głowy, osłabienie, dezorientację, mdłości i zawroty głowy. Duże stężenie może być śmiertelne.
Objawy mogą być czasami mylone grypą lub zatruciem pokarmowym.
Szczególnie narażeni na niekorzystne skutki działania tlenku węgla są ludzie starsi, chorujący na serce i z kłopotami w oddychaniu oraz dzieci i płody.
Jak zapobiegać.
- Upewnić się, że urządzenia mogące wydzielać tlenek węgla są zainstalowane poprawnie i działają sprawnie
- Upewnić się, że kocioł ma zapewniony dopływ powietrza z zewnątrz
- Upewnić się, że piece i kotły mają zapewnioną wentylacje i wentylacja jest szczelna
- Przestrzegać corocznych kontroli urządzeń gazowych i przewodów dymowych oraz wentylacyjnych
- Czyścić regularnie przewody - zatrudnić do tego wyspecjalizowanego kominiarza
- Pamiętać o otwieraniu przewodów dymowych, gdy korzysta się z kominka
- W piecykach naftowych używać odpowiedniego paliwa
- Nigdy nie pozostawiać uruchomionego samochodu lub innego silnika spalinowego w zamkniętym garażu lub innym pomieszczeniu
Co zrobić po zatruciu.
Nie wolno lekceważyć objawów, szczególnie gdy odczuwa je więcej osób. Jeżeli zachodzi obawa zatrucia tlenkiem węgla należy:
- Natychmiast zaczerpnąć świeżego powietrza.
- Otworzyć drzwi i okna
- Wyłączyć wszystkie urządzenia mogące emitować truciznę
- Natychmiast skonsultować się z lekarzem
Formaldehyd Formaldehyd jest bezbarwnym gazem o silnym, charakterystycznym zapachu. Jest stosowany w produkcji materiałów budowlanych i wykończeniowych, głównie w prasowanych materiałów drewnopochodnych. Materiały budowlane zawierające formaldehyd mogą go emitować.
Wpływ na zdrowie
Zwykle zawartość formaldehydu w powietrzu na zewnątrz i wewnątrz budynków nie przekracza 0,06 ppm (parts per million - cząstek na milion). Gdy stężenie przekracza 0,1 ppm może on wywołać u ludzi ostre objawy, takie jak: łzawienie, podrażnienie spojówek, nosa i gardła, kaszel, ucisk w klatce piersiowej, chrypę, uczulenie skóry.
Formaldehyd działa na ludzi w różny sposób. Niektórzy są bardzo wrażliwi, podczas gdy inni wcale nie zauważą jego działania.
Podobne objawy mogą powodować przeziębienie i grypa.
Osoby wrażliwe mogą odczuwać dolegliwości przy stężeniach mniejszych niż 0,1 ppm. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca nie przekraczanie stężenia 0,05 ppm.
Badania przeprowadzone w laboratoriach na zwierzętach wykazały, że formaldehyd był przyczyną wystąpienia nowotworów i może powodować je także u ludzi.
Nikt nie określił jednak minimalnego stężenia formaldehydu, które można uznać za całkowicie nieszkodliwe.
Jak rozwiązać problem
- Wybierać materiały drewnopochodne o zmniejszonej emisyjności formaldehydu.
- Zwiększyć wentylację pomieszczeń po przyniesieniu do nich nowych materiałów emitujących formaldehyd.
- Zachowywać wilgotność względną o wartości 30-50%.
- Używać w miarę możliwości materiałów alternatywnych.
- Zabezpieczać powierzchnie nielaminowane okleinami lub wodnymi preparatami kryjącymi.
- Myć materiały przed użyciem.
Materiał - National Safety Council - amerykańskiej organizacji powołanej do ochrony i promocji zdrowia.
|
